Tour de Clairvaux

VERTROUWDE POORT - dorpswal

In mei 1356, aan het begin van de Honderdjarige Oorlog, bezette een Engelse troepenmacht enkele dagen het fort van Clairvaux. Vier maanden later, in september, werd koning Jean le Bon van Frankrijk verslagen bij Poitiers. Het was rond deze tijd, waarschijnlijk later, dat de inwoners besloten om zichzelf te omringen met wallen. Naast een hek in het noorden zou de "stad" twee poorten krijgen, een in het oosten, natuurlijk beschermd door de rivier, en de andere in het westen. Deze poort, met daarboven een hoge toren, was zowel defensief als prestigieus (het wapenschild dat de poort sierde is nog steeds te zien, helaas aangetast door de tijd). Het zogenaamde "open keel" model (open aan de achterkant), daterend uit de 14e eeuw, werd overgenomen, met drie niveaus van booggewelven en machicoulis met halfronde bogen.

Sinds eind juni is de toren voor het publiek geopend van 10.00 tot 18.00 uur en kunnen bezoekers de 19 meter beklimmen om te genieten van een 360° panoramisch uitzicht op de heuveldorpen Panat en Cassagnes Comtaux en de terrasvormige wijngaarden die onze vallei haar identiteit geven.

Artikel van Centre Presse, gepubliceerd op 04/09/2022

De 14e-eeuwse toren van Clairvaux wordt het middelpunt van de hoop in Aveyron voor de Erfgoedmissie en de nationale loterij. Dit is een welkome opsteker voor de Vrienden van het Erfgoed en de gemeente, die samenwerken om het gebouw te restaureren tegen een geschatte kostprijs van 500.000 euro. De toren zal er wel voor zorgen. In de tussentijd vertelt ze ons er alles over.

De reden waarom het gemeentebestuur en de vereniging Vrienden van Clairvaux zich inspannen om mij te restaureren, is dat ik, gezien mijn hoge leeftijd en de tand des tijds en de elementen, denk ik kan toegeven dat ik een paar veranderingen heb ondergaan: ik ben lang geleden mijn hoofd kwijtgeraakt en mijn binnenbordessen; het ergste is het afbrokkelen van mijn steen, de rode zandsteen die hier zo gewaardeerd wordt, maar die soms zo breekbaar is.

Men zegt dat ik het juweel van de gemeente Clairvaux ben, de meest emblematische en een van de mooiste torenpoorten van Aveyron. Hoewel ik qua originaliteit en curiositeit wedijver met mijn neef in het oosten, bekend als de Porte de Rodez, de klokkentoren van de naburige Romaanse kerk, de "toats" in de kelders van de huizen in het dorp, de oude standbeelden of die van de Parijzenaars, de fontein en de kelders en wijnproeverijen, blijf ik in de verbeelding van veel bezoekers van mijn stad het ijkpunt van de middeleeuwse architectuur.

Mijn land van Clairvaux en mijn geschiedenis

Een draye, of transhumance route, van Quercy naar Aubrac, waarschijnlijk prehistorisch, daarna Romeins en middeleeuws, liep door Rignac, Ruffepeyre en Murat (Clairvaux), een plaats genoemd naar een nachthok voor kuddes op weg naar de groene weiden van Aubrac. Aan het begin van de 11e eeuw waren er in de vallei van de Ady onder Panat al wijngaarden met stenen terrassen en huizen van wijnboeren. Op de linkeroever van de rivier liggen de ruïnes van een klein, deels vervallen klooster genaamd Bonneval. Op de rechteroever staat een kleine kapel gewijd aan Saint Didier de Cahors (sant Drezier).

Het verhaal: in 1060, op de terugweg van een lange pelgrimstocht die hem naar Jeruzalem, Rome en Brantôme (het Venetië van de Périgord) bracht, zag prins Alboin, zoon van Harold koning van Engeland, de "oude draye" volgen, de goed gecultiveerde vallei van Bonneval en de torens van Panat en Cassagnes Comtaux tegenover elkaar. Hij besloot erheen te gaan en ontdekte tot zijn verdriet tussen de wijnranken de ruïnes van het klooster, dat hij besloot te restaureren. Hij zocht de instemming van de familie de Panat, de gravin van Rodez en zelfs van de bisschop en haalde een meesterzet uit: het gebied rond het klooster zou een "alleu" worden, een land zonder heer, dat onder het exclusieve gezag van de abdij van Brantôme zou komen te staan. Zo werd de sauveté van Claravals geboren, een oord van asiel en vrede. Om het te bevolken zouden de mensen die zich er vestigden vrijgesteld zijn van alle belastingen, en er zou een markt komen waar transacties niet belast zouden worden. De toegewezen percelen werden al snel bebouwd volgens een karakteristiek, ruwweg rechthoekig plan dat werd uitgesneden door een netwerk van straten en steegjes. De grenzen van de sauveté zijn nog steeds te zien als je Clairvaux bezoekt (een bezoek dat de Vrienden van Clairvaux hebben gedocumenteerd - pak de kaart en volg de verklarende borden).

De status van sauveté en zijn spirituele en morele omwalling, die drie eeuwen lang "mijn stad" hadden beschermd, waren niet langer voldoende tegenover mensen zonder geloof of wet. Er werd dus besloten om fysieke verdedigingswerken te bouwen: een muur waarvan de lijn nog steeds zichtbaar is in het noorden en westen, torens (die niet meer bestaan) en twee stadspoorten, waaronder de poort die bekend staat als de "toren".

Mijn bouw moet hebben plaatsgevonden vlak na 1356, toen een groep truckers Clairvaux innam en moest worden verdreven door een leger gestuurd door buren uit Rodez. Mijn bouwers hadden gekozen voor een toren die aan de achterkant open was, omdat een aanvaller die de stad had kunnen binnendringen dit voordeel niet zou hebben kunnen gebruiken tegen het interieur, omdat hij zelf weerloos zou zijn geweest. Bovendien kon een opening naar het oosten worden gemaakt, omdat dit niet de kant is waar de regen valt.

In zijn boek "L'architecture militaire dans le Rouergue au Moyen Âge" (Militaire architectuur in Rouergue in de Middeleeuwen) (1981) analyseerde Jacques Miquel, een historicus van kastelen en vestingwerken, mijn oorspronkelijke kenmerken. Ik ben een "open toren", zonder gevel aan de kant van de "stad", een van de zeldzame gevallen van een stadspoort van dit type in Aveyron, samen met die van Peyrusse-le-Roc. De architectuur is ontworpen om kracht uit te stralen om eventuele aanvallers af te schrikken: het is niet erg diep, er zijn geen grote platforms die zware machines kunnen dragen en er zijn geen stenen trappen om ze samen te brengen, maar ongetwijfeld houten trappen van het type molenaarstrap. Het hele gebouw werd beschut door een dak met vier hellingen, waarvan de ondersteunende hoekpilaren bewaard zijn gebleven. Ik heb vier verdiepingen, waarvan drie met booggewelven die dateren uit het midden van de 14e eeuw.

I werd in 1412 door de inwoners gerestaureerd uit angst voor nieuwe aanvallen. De bevolking van een gebied dat bijna overeenkomt met de huidige gemeente Clairvaux (zonder Panat, maar met inbegrip van de hele sector van Ruffepeyre) had er een toevluchtsrecht en moest in ruil daarvoor bijdragen aan het onderhoud van de vestingmuren.

De Porte de Clairvaux is een van de mooiste voorbeelden van 14e-eeuwse verdedigingsarchitectuur en zou een plaats verdienen in een topselectie, naast de poorten van Mur-de-Barrez, Peyrusse, Villecomtal, Villeneuve, enz. Ik ben de emblematische herinnering aan deze geschiedenis van mannen en vrouwen die al meer dan duizend jaar op mij rekenen en over mij nadenken.

De mannen en vrouwen van het derde millennium hebben besloten dat ik gered moet worden en gekozen vertegenwoordigers en vrienden doen een beroep op het collectieve geweten; ze vragen om de medewerking van alle structuren en doen, in samenwerking met de Fondation du Patrimoine en de Missie van Bern, opnieuw een beroep op de vrijgevigheid van het publiek om mij te restaureren. Ik zal weer in actie komen en bezoekers een uniek perspectief bieden op de redding van Claravals.